ماشاءالله خان در بارگاه هارون‌الرشید رمانی طنز است به قلم ایرج پزشک‌زاد که اولین بار در ۱۳۳۷ در مجله اطلاعات جوانان و برای بار دوم در ۱۳۵۰ در مجله فردوسی منتشر شده‌است.

ماشاءالله‌خان که دربان بانک است و تحت تأثیر کتب تاریخی دوران هارون‌الرشید، به دلیل ذهنیتش از رفتارهای اطرافیانش نسبت به خود، خود را در آن زمان حس می‌کند.

ماشاءالله آرزو می‌کند در دوران خلیفهٔ بغداد زاده شده بود و زندگی می‌کرد. نهایتاً روزی با رجوع به مرتاض هندی مقیم تهران مدعی پیش‌گویی آینده و گذشته‌ای از او می‌خواهد روحش را به دوران خلافت هارون‌الرشید ببرد و مرتاض چنین می‌کند و وی وقتی به هوش می‌آید که خود را در بغداد و در دوران هارون‌الرشید می‌یابد.

در طول داستان ساختار سیاسی و حکومتی در عهد خلفای عباسی مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد. ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی بیان می‌شود. خشونت و ظلم آن دوران در قالب فردی مانند «مسرور» که جلاد دربار هارون‌الرشید است، نشان داده می‌شود. البته داستان جنبهٔ طنز دارد و تلخی‌های محیط به شیوهٔ شیرین مطرح می‌شود.

 

پ. ن1 : ایرج پزشک‌زاد (الف. پ. آشنا) (زادهٔ ۱۳۰۶ در تهران)از نویسندگان و طنزپردازان ایرانی معاصر است.قبلا از طریق  کتاب معروفش    رمان دایی‌جان ناپلون با قلمش آشنا بودم. طنز زیبایی دارد و در غالب طنز نقدهای بجا و نکته سنجی نیز.

پ. ن 2: تقریبا تمام کتاب را طی مسیر اداره و ضمن رانندگی  گوش کردم و برای همین یاد داشتی از کتاب نداشتم آنچه بالا نوشته شذه از ویکی پدیاست.